1. De basis: Kyo & Jitsu en Yin & Yang hand

In Zen Shiatsu werken we met de basisbegrippen “Kyo” en“Jitsu”. Het zijn Japanse termen voor de een bepaalde energetische status in het lichaam of een deel van het lichaam.

“Kyo” laat zich karakteriseren als deficiënt, leeg, gebrekkig, futloos, uitputting en koud.

“Jitsu” laat zich karakteriseren als vol, gespannen, overmatig, overtollig, overvloedig, aanwezig en heet.

De Japanse termen Kyo en Jitsu zijn geïntroduceerd door Shizuto Masunaga, de grondlegger van de hedendaagse Zen Shiatsu. De toepassing van Kyo en Jitsu is een vertaalslag van de TCG concepten Xu (deficiënt) en Shi (exces) die vervolgens weer opgaan in de universele concepten Yin en Yang.  

 Te weinig energie laat – Kyo – laat een zwakke en vaak gestagneerde Ki stroom zien. Het lichaam(sdeel) voelt zwak, leeg, koud en futloos. De persoon voelt leeg, moe, zwak en inactief aan.

Teveel energie – Jitsu – laat een opgewonden, snelle Ki stroom en houding zien. We zien en voelen warme en hete lichaamsdelen, snelle bewegingen, overmatig actieve functies. De persoon heeft klachten, maar is niet perse moe of futloos, in tegendeel, vaak zijn ze overmatig actief en energiek.

De relatie tussen Kyo en Jitsu

Er is een sterke relatie tussen Kyo en Jitsu. Ondanks het feit dat het op zichzelf staande toestanden in het lichaam zijn, zijn ze ook onlosmakelijk met elkaar verbonden in 1 geheel.

Een Kyo gedeelte in het lichaam of in de geest zal heel specifiek reageren en corresponderen met een Jitsu gedeelte in het lichaam of in de geest. Het is een gesloten energetisch systeem dat altijd probeert om tot homeostasis te komen: Kyo en Jitsu samen vormen een equilibrium oftewel een natuurlijk evenwicht (balans).

Het is de taak van de Shiatsu therapeut om de patient dusdanig te behandelen dat de optimale en meest gezonde bereikbare balans tussen Kyo en Jitsu wordt bereikt.

In Shiatsu therapie focussen we altijd op het vinden en behandelen van het meest Kyo gedeelte / orgaan / meridiaan / Element in het lichaam.

Als we een diagnose stellen dan zoeken we de koudste, leegste, meest futloze en energieloze en vaak ook pijnlijkste plekken. Met de Shiatsu benadering gaan we ervan uit dat “leegte” of gebrek aan energie de oorzaak van alle ziekte en stagnatie is.

Het opvullen, voeden of tonifiëren van leegte geeft direct diepe ontspanning en verlichting van pijn en klachten. De patient zucht vaak diep van opluchting en kan eindelijk ontspannen. Vaak valt een patient in slaap. Je weet dan dat je de juiste leegte oftewel Kyo hebt gevonden.

Werken en behandelen op een volte oftewel Jitsu gebied geeft alertheid in lichaam en geest. De patient zal zeker niet in slaap vallen, het lichaam verzet zich vaak onbewust omdat het behandelen van volte vaak scherp pijnlijk is. Het behandelen van een leegte kan ook pijnlijk aanvoelen maar er is een belangrijk verschil.

Bij aanraking van een leegte voelt de patient in eerste instantie niets of weinig, immers: leegte = niets. Wat er niet is kan niet gevoeld worden, maar wanneer je het langer vasthoudt komt de pijn naar boven en laat zich voelen. De patient beschrijft het vaak als “prettige of functionele pijn”. Ondanks het feit dat de patient voelt dat het pijn doet, voelt deze ook dat onder die pijn iets wezenlijks gebeurt: herstel en heling vinden plaats en dat geeft diepe ontspanning.

Kyo pijn voelt als een beurse, blauwe plek, het kan dus even duren voordat er een reactie voelbaar is.

Jitsu pijn is onmiddellijk voelbaar en meestal(heel) scherp.

Behandelen op een Jitsu plek of gedeelte kan juist de klachten en pijn verergeren.

Behandelen van de juiste leegte / Kyo geeft direct verlichting en ontspanning.

Tijdens het behandelen proberen we dus altijd de meest Kyo plek te vinden(er kunnen meerdere Kyo’s in het lichaam zijn). Bij het behandelen van de juiste Kyo ontspant tegelijkertijd het Jitsu gebied terwijl je dat niet fysiek behandelt.

Dit is het allerbelangrijkste concept van de heleShiatsu therapie.

Dus: met het behandelen van de juiste Kyo reageert de pijnklacht of symptoom. Reageert er niets, dan kun je ervan uit gaan dat je niet de juiste leegte / Kyo hebt gevonden.

Er zijn dus 2 hele belangrijke redenen waarom we de leegte / Kyo willen vinden en als eerste willen behandelen:

1 . behandeling van de juiste Kyo geeft direct verlichting van de klacht en laat de patient ontspannen

2. behandeling van de juiste Kyo is veiliger omdat de ergste spanning en pijn direct worden afgevoerd en je geen onvoorspelbare heftige reacties krijgt zoals bij het behandelen van een jitsu.

Illustratie

De concepten Kyo en Jitsu zijn niet eenvoudig en soms erg verwarrend. Mijn leermeester Yuchi Kawada leerde het mij met een beeldend voorbeeld:

Stel je een weegschaal voor.

Op die weegschaal staan 2 glazen.

Het ene glas is vol. Het andere glas is leeg.

De weegschaal is uit balans: het volle glas weegt zwaar.

Er is maar 1 manier om de weegschaal weer in het midden te krijgen:door het volle glas voor de helft over te gieten in het lege glas.

Vind dus “het lege glas” in het lichaam en de energie reageren direct.

Het volle glas symboliseert de pijn en de klachten die patient heeft: alles waar de aandacht direct naar uitgaat.

Het lege glas symboliseert de behoefte van de patient in lichaam en geest: iets wat vaak ondergesneeuwd is geraakt door werk, verplichtingen, onderdrukking en de hectiek van de dag en het leven.

Shiatsu behandeling

We stellen altijd eerst een hara diagnose door de juiste Kyo en Jitsu te vinden.

Bijvoorbeeld: de milt (Aarde Element) is de meest Kyo meridiaan.

Voordat je begint met je behandeling voel je eerst kort de energetische status van de beide milt meridianen in beide benen.

Je begint je behandeling altijd met de meest Kyo kant van het lichaam, daarna behandel je volle /Jitsu kant.

Je zult dan ervaren dat na het behandelen van de meest Kyo kant, de Jitsu kant al is afgenomen in spanning en pijn.

Ditzelfde concept passen we ook toe met de Masunaga Do-in oefeningen: altijd eerst de makkelijkste, minst stijve kant oefenen. Daarna de meest gespannen kant.

‍Sedatie en Tonificatie

Een Kyo meridiaan of drukpunt (tsubo) gaan we tijdens eenbehandeling tonifiëren oftewel voeden en stimuleren. We houden de druk langdurig vast totdat we weer “leven” voelen. Aanwezigheid van energie komt tot uitdrukking via een pulsatie, levendigheid, vitaliteit, ontspanning en warmte.

Een Jitsu meridiaan of drukpunt (tsubo) gaan we tijdens eenbehandeling sederen oftewel verspreiden of afzwakken. We drukken kort en krachtig om de gestagneerde energie in beweging te zetten en de spanning eraf te halen. Een drukpunt of meridiaan voelt in eerste instantie vol, gespannen, pijnlijk en heet. Na sedatie voelt het gebied rustiger, minder heet, minder vol en minder pijnlijk.

Yin & Yang hand

Tijdens het geven van een Shiatsu behandeling werk je altijd met 2 handen.

We noemen dit de Yin en Yang handen.

De Yin hand of “moeder hand” ligt altijd stil op 1plek en houdt contact met het lichaam. Deze hand werkt niet maar is geruststellend, verwarmend en aandachtig aanwezig.

De andere hand is de werkende hand of de Yang hand. Met deYang hand voer je de behandeling op de meridianen uit.

Je werkt altijd vanuit je Hara – je eigen krachtcentrum en je bent altijd gericht op het voelen van de energie en de veranderingen daarin.

Energie beweegt tussen de beide handen.

Met je werkende Yang hand leun je op de meridiaan. Dan wacht je op de reactie: de “echo” tussen beide handen. Wacht op de reactie onder je handen.

Als een gebied heet en gespannen is leun je even kort en krachtig om de energie te verspreiden.

Als een gebied koud en stijf is wacht je tot het opwarmt.Hier is soms heel veel geduld voor nodig.

Maar vertrouw erop: de energie komt altijd.

Dit is vooral ook een hele grote oefening in geduld en vertrouwen.

Als de energie “aankomt” ontspant het gebied onder je handen, het wordt warmer en vitaler. Het “beweegt” als het ware. Het kan ook voelen als golven of een tinteling.

Het ook heel goed dat je het zelf ook bloedheet krijgt of dat je de meridiaan bij jezelf voelt die je bij je patient aan het behandelen bent.

Dat is zooooo bijzonder als je dat meemaakt.

Wacht tot je niet meer je beide handen afzonderlijk voelt, maar dat je ze voelt als 1 hand. Je patient zal dat ook voelen: hij/zij kan niet meer 2 handen onderscheiden maar het voelt als 1 hand of geen handen. Er ontstaat eenheid, verbondenheid en vaak diepe ontspanning.

Er gebeurt iets op een hele diepe laag waar wij geen woorden voor hebben en dat ons begrip te boven gaat.  

Als de patient op de rug ligt, ligt de moederhand altijd op de hara.

Als de patient op de buik ligt, ligt de moederhand altijd op het heiligbeen

Warm & Koud

Je kunt ook heel fijn werken met de Yin & Yang handen om algemeen te ontspannen en te balanceren.

Laat de patient bijv. op de buik liggen zodat de rug naar boven is gekeerd.

Onderzoek / voel de hele rug op warme en koude plekken.

Leg dan 1 hand op de koudste plek en de andere hand op de heetste plek.

Wachten…… wachten…… de energie gaat bewegen: Yin (koude)trekt Yang (hitte) aan.

Oftewel: de hete plek wordt minder heet omdat de Koude plek de hitte aantrekt en opwarmt. Het Kyo wordt opgevuld door het Jitsu van de gespannen plek.

Heel eenvoudig om te doen en super ontspannend.