1. De basis: Kyo & Jitsu en Yin & Yang hand
In Zen Shiatsu werken we met de basisbegrippen “Kyo” en“Jitsu”. Het zijn Japanse termen voor de een bepaalde energetische status in het lichaam of een deel van het lichaam.
“Kyo” laat zich karakteriseren als deficiënt, leeg, gebrekkig, futloos, uitputting en koud.
“Jitsu” laat zich karakteriseren als vol, gespannen, overmatig, overtollig, overvloedig, aanwezig en heet.
De Japanse termen Kyo en Jitsu zijn geïntroduceerd door Shizuto Masunaga, de grondlegger van de hedendaagse Zen Shiatsu. De toepassing van Kyo en Jitsu is een vertaalslag van de TCG concepten Xu (deficiënt) en Shi (exces) die vervolgens weer opgaan in de universele concepten Yin en Yang.
Te weinig energie laat – Kyo – laat een zwakke en vaak gestagneerde Ki stroom zien. Het lichaam(sdeel) voelt zwak, leeg, koud en futloos. De persoon voelt leeg, moe, zwak en inactief aan.
Teveel energie – Jitsu – laat een opgewonden, snelle Ki stroom en houding zien. We zien en voelen warme en hete lichaamsdelen, snelle bewegingen, overmatig actieve functies. De persoon heeft klachten, maar is niet perse moe of futloos, in tegendeel, vaak zijn ze overmatig actief en energiek.
De relatie tussen Kyo en Jitsu
Er is een sterke relatie tussen Kyo en Jitsu. Ondanks het feit dat het op zichzelf staande toestanden in het lichaam zijn, zijn ze ook onlosmakelijk met elkaar verbonden in 1 geheel.
Een Kyo gedeelte in het lichaam of in de geest zal heel specifiek reageren en corresponderen met een Jitsu gedeelte in het lichaam of in de geest. Het is een gesloten energetisch systeem dat altijd probeert om tot homeostasis te komen: Kyo en Jitsu samen vormen een equilibrium oftewel een natuurlijk evenwicht (balans).
Het is de taak van de Shiatsu therapeut om de patient dusdanig te behandelen dat de optimale en meest gezonde bereikbare balans tussen Kyo en Jitsu wordt bereikt.
In Shiatsu therapie focussen we altijd op het vinden en behandelen van het meest Kyo gedeelte / orgaan / meridiaan / Element in het lichaam.
Als we een diagnose stellen dan zoeken we de koudste, leegste, meest futloze en energieloze en vaak ook pijnlijkste plekken. Met de Shiatsu benadering gaan we ervan uit dat “leegte” of gebrek aan energie de oorzaak van alle ziekte en stagnatie is.
Het opvullen, voeden of tonifiëren van leegte geeft direct diepe ontspanning en verlichting van pijn en klachten. De patient zucht vaak diep van opluchting en kan eindelijk ontspannen. Vaak valt een patient in slaap. Je weet dan dat je de juiste leegte oftewel Kyo hebt gevonden.
Werken en behandelen op een volte oftewel Jitsu gebied geeft alertheid in lichaam en geest. De patient zal zeker niet in slaap vallen, het lichaam verzet zich vaak onbewust omdat het behandelen van volte vaak scherp pijnlijk is. Het behandelen van een leegte kan ook pijnlijk aanvoelen maar er is een belangrijk verschil.
Bij aanraking van een leegte voelt de patient in eerste instantie niets of weinig, immers: leegte = niets. Wat er niet is kan niet gevoeld worden, maar wanneer je het langer vasthoudt komt de pijn naar boven en laat zich voelen. De patient beschrijft het vaak als “prettige of functionele pijn”. Ondanks het feit dat de patient voelt dat het pijn doet, voelt deze ook dat onder die pijn iets wezenlijks gebeurt: herstel en heling vinden plaats en dat geeft diepe ontspanning.
Kyo pijn voelt als een beurse, blauwe plek, het kan dus even duren voordat er een reactie voelbaar is.
Jitsu pijn is onmiddellijk voelbaar en meestal(heel) scherp.
Behandelen op een Jitsu plek of gedeelte kan juist de klachten en pijn verergeren.
Behandelen van de juiste leegte / Kyo geeft direct verlichting en ontspanning.
Tijdens het behandelen proberen we dus altijd de meest Kyo plek te vinden(er kunnen meerdere Kyo’s in het lichaam zijn). Bij het behandelen van de juiste Kyo ontspant tegelijkertijd het Jitsu gebied terwijl je dat niet fysiek behandelt.
Dit is het allerbelangrijkste concept van de heleShiatsu therapie.
Dus: met het behandelen van de juiste Kyo reageert de pijnklacht of symptoom. Reageert er niets, dan kun je ervan uit gaan dat je niet de juiste leegte / Kyo hebt gevonden.
Er zijn dus 2 hele belangrijke redenen waarom we de leegte / Kyo willen vinden en als eerste willen behandelen:
1 . behandeling van de juiste Kyo geeft direct verlichting van de klacht en laat de patient ontspannen
2. behandeling van de juiste Kyo is veiliger omdat de ergste spanning en pijn direct worden afgevoerd en je geen onvoorspelbare heftige reacties krijgt zoals bij het behandelen van een jitsu.
Illustratie
De concepten Kyo en Jitsu zijn niet eenvoudig en soms erg verwarrend. Mijnleermeester Yuchi Kawada leerde het mij met een beeldend voorbeeld:
Stel je een weegschaal voor.
Op die weegschaal staan 2 glazen.
Het ene glas is vol. Het andere glas is leeg.
De weegschaal is uit balans: het volle glas weegt zwaar.
Er is maar 1 manier om de weegschaal weer in het midden te krijgen:door het volle glas voor de helft over te gieten in het lege glas.
Vind dus “het lege glas” in het lichaam en de energie reageren direct.
Het volle glas symboliseert de pijn en de klachten die patient heeft: alles waar de aandacht direct naar uitgaat.
Het lege glas symboliseert de behoefte van de patient in lichaam en geest: iets wat vaak ondergesneeuwd is geraakt door werk, verplichtingen, onderdrukking en de hectiek van de dag en het leven.
Shiatsu behandeling
We stellen altijd eerst een hara diagnose door de juiste Kyo en Jitsu te vinden.
Bijvoorbeeld: de milt (Aarde Element) is de meest Kyo meridiaan.
Voordat je begint met je behandeling voel je eerst kort de energetische status van de beide milt meridianen in beide benen.
Je begint je behandeling altijd met de meest Kyo kant van het lichaam, daarna behandel je volle /Jitsu kant.
Je zult dan ervaren dat na het behandelen van de meest Kyo kant, de Jitsu kant al is afgenomen in spanning en pijn.
Ditzelfde concept passen we ook toe met de Masunaga Do-in oefeningen: altijd eerst de makkelijkste, minst stijve kant oefenen. Daarna de meest gespannen kant.
Sedatie en Tonificatie
Een Kyo meridiaan of drukpunt (tsubo) gaan we tijdens eenbehandeling tonifiëren oftewel voeden en stimuleren. We houden de druk langdurig vast totdat we weer “leven” voelen. Aanwezigheid van energie komt tot uitdrukking via een pulsatie, levendigheid, vitaliteit, ontspanning en warmte.
Een Jitsu meridiaan of drukpunt (tsubo) gaan we tijdens eenbehandeling sederen oftewel verspreiden of afzwakken. We drukken kort en krachtig om de gestagneerde energie in beweging te zetten en de spanning eraf te halen. Een drukpunt of meridiaan voelt in eerste instantie vol, gespannen, pijnlijk en heet. Na sedatie voelt het gebied rustiger, minder heet, minder vol en minder pijnlijk.
Yin & Yang hand
Tijdens het geven van een Shiatsu behandeling werk je altijd met 2 handen.
We noemen dit de Yin en Yang handen.
De Yin hand of “moeder hand” ligt altijd stil op 1plek en houdt contact met het lichaam. Deze hand werkt niet maar is geruststellend, verwarmend en aandachtig aanwezig.
De andere hand is de werkende hand of de Yang hand. Met deYang hand voer je de behandeling op de meridianen uit.
Je werkt altijd vanuit je Hara – je eigen krachtcentrum en je bent altijd gericht op het voelen van de energie en de veranderingen daarin.
Energie beweegt tussen de beide handen.
Met je werkende Yang hand leun je op de meridiaan. Dan wacht je op de reactie: de “echo” tussen beide handen. Wacht op de reactie onder je handen.
Als een gebied heet en gespannen is leun je even kort en krachtig om de energie te verspreiden.
Als een gebied koud en stijf is wacht je tot het opwarmt.Hier is soms heel veel geduld voor nodig.
Maar vertrouw erop: de energie komt altijd.
Dit is vooral ook een hele grote oefening in geduld en vertrouwen.
Als de energie “aankomt” ontspant het gebied onder je handen, het wordt warmer en vitaler. Het “beweegt” als het ware. Het kan ook voelen als golven of een tinteling.
Het ook heel goed dat je het zelf ook bloedheet krijgt of dat je de meridiaan bij jezelf voelt die je bij je patient aan het behandelen bent.
Dat is zooooo bijzonder als je dat meemaakt.
Wacht tot je niet meer je beide handen afzonderlijk voelt, maar dat je ze voelt als 1 hand. Je patient zal dat ook voelen: hij/zij kan niet meer 2 handen onderscheiden maar het voelt als 1 hand of geen handen. Er ontstaat eenheid, verbondenheid en vaak diepe ontspanning.
Er gebeurt iets op een hele diepe laag waar wij geen woorden voor hebben en dat ons begrip te boven gaat.
Als de patient op de rug ligt, ligt de moederhand altijd op de hara.
Als de patient op de buik ligt, ligt de moederhand altijd op het heiligbeen
Warm & Koud
Je kunt ook heel fijn werken met de Yin & Yang handen om algemeen te ontspannen en te balanceren.
Laat de patient bijv. op de buik liggen zodat de rug naar boven is gekeerd.
Onderzoek / voel de hele rug op warme en koude plekken.
Leg dan 1 hand op de koudste plek en de andere hand op de heetste plek.
Wachten…… wachten…… de energie gaat bewegen: Yin (koude)trekt Yang (hitte) aan.
Oftewel: de hete plek wordt minder heet omdat de Koude plek de hitte aantrekt en opwarmt. Het Kyo wordt opgevuld door het Jitsu van de gespannen plek.
Heel eenvoudig om te doen en super ontspannend.
1. Hout Element– Essentie
Het Hout Element wordt gesymboliseerd door alles wat groeit en bloeit in de natuur: de bloemen, de planten, gewassen, bomen en struiken. Na een lange rustperiode van de winter waarin de energie is opgeladen, ontspringt nieuw leven in de lente. Alles wordt binnen een korte periode weer groen en kleurig.
Het zaadje dat diep in de grond zat is gaan ontkiemen, wortelen en gaan groeien. Dwars door het dak van de bodem heen boort het zich een weg naar boven naar het licht, naar de zon. Hout energie is de meest krachtige en explosieve vorm van energie die er is. Het is een transformerende vorm van energie: dat wat binnen in het zaadje is opgesloten wordt vrijgelaten en komt naar buiten. Het groeit en ontwikkelt van zaadje tot een prachtige bloeiende roos die helemaal open gaat. De energie van Hout kenmerkt zich als extreem krachtig: een grassprietje kan door het asfalt heen groeien en een boom op zoek naar water en houvast en gronding kan zijn wortels oneindig diep en wijd verspreiden. Zelfs op een rots zijn bomen en planten in staat om zich staande te houden.
Hout energie leeft door zijn flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Het plantenrijk leeft in harmonie met elkaar en in concurrentie met elkaar. Soms kan een plant een andere plant overwoekeren, maar de kracht en het aanpassingsvermogen in de plant die overwoekerd wordt zorgt ervoor dat hij van habitat verandert. Hij zoekt een plaats waarin hij beter gedijt en tot zijn recht komt. De natuur evolueert voortdurend, steeds op zoek naar harmonie in vreedzame co-existentie.
De kracht van Hout energie is ongeremd en grenzeloos: wanneer een zaad eenmaal is ontkiemd stuurt de plant alle energie naar de juiste groeirichting: altijd op zoek naar licht, een bemeste voedingsbodem en water.
In de mens wordt de Hout energie tot uiting in de eigenheid, de authenticiteit. Dat wat uniek is in mensen wil altijd naar buiten komen, wil altijd het daglicht zien. Dus talenten, potentie, speciale eigenschappen, competenties in een mens zijn bedoeld om te mogen groeien en ontwikkelen. Aangezien wij als mens onderdeel zijn van de natuur en dus ook natuurlijke wezens zijn, is die kracht van grassprietje dat door het asfalt heen groeit, ook in ons aanwezig.
Eigenheid en authenticiteit naar buiten laten komen, laten groeien en ontwikkelen is de grootste opdracht in een mensenleven. Moeder Natuur heeft ons gezegend met gaven en talenten, groot en klein, en ieder van ons heeft als doel zijn eigen missie hier op aarde te volbrengen. We zijn niet allemaal Moeder Theresa’s of Ghandi’s, of Mandela’s, maar ieder op onze eigen unieke manier mogen (moeten) we onze talenten in de wereld zetten. Het is bedoeld om de wereld en de mensheid te dienen en tot volledige zelfexpressie te komen. Mensen die bijzondere dingen tot stand hebben gebracht in de wereld voor de mensheid werden allen gedreven door een gezamenlijke factor: ontevredenheid over de staat van zijn en daarin iets willen transformeren (verbeteren).
Zoals een zaadje dat in de grond zichzelf niet afremt om te groeien en te bloeien, zo mogen wij als mens ook dat unieke aspect van de Hout energie aanspreken om onszelf volledig te mogen uiten. Om 100% jezelf te mogen zijn in wie je bent, wat je gelooft, voelt en waar je voor staat. Je ware gezicht laten zien, je ware aard, je ware natuur.
Het vermogen om plannen te maken en beslissingen te nemen ligt besloten in de Hout energie. Denk aan een boom die slim zijn energie inzet om de juiste groeirichting te vinden. Hij boort zijn wortels diep of verspreid in de aarde – afhankelijk van de bodem en de omstandigheden – en reikt met zijn takken wijd of hoog de lucht in op zoek naar licht. Een solitaire boom groeit wijd uit en een boom in het bos die dicht op elkaar staan zoekt de groei en het licht in de hoogte. Wijze inzet van energie, aanpassingsvermogen en flexibiliteit zijn de toverwoorden bij gezonde Hout energie. De natuur is in staat om zich steeds perfect aan te passen aan wisselende omstandigheden.
Ook wij mensen aarden het beste als we kunnen aanpassen aan wisselende omstandigheden. Een starre inflexibele houding kan ervoor zorgen dat je opdroogt en verzuurt, het maakt je breekbaar, zoals droog hout. Als je niet in staat bent het leven te nemen zoals het komt dan verlies je je overlevingsmechanisme. Als we niet flexibel zijn verliezen onze plannen hun doelmatigheid. Ons vermogen om onze inspanningen effectief te organiseren is de menselijke manier om onze creatieve energie te benutten.
Als we onze Hout energie goed benutten stelt ze ons in staat om tot volledige zelfexpressie te komen. En zelfexpressie heeft pas iets te betekenen als anderen in de groep (maatschappij) daar iets in herkennen en daar ook iets aan hebben. Je leeft niet voor jezelf, maar je leeft voor de mensheid en de aarde in een sociale structuur. Pas in de uitwisseling met anderen komt je talent tot volle ontplooiing.
Misschien weet je (nog) niet wat jouw unieke waarde, talent of missie is hier op Aarde, maar de gave van Hout energie spoort ons aan om ons in te zetten voor zowel ons eigen welzijn als het welzijn van anderen die deel uitmaken van ons leven. Zoals het Hout element in de natuur in vreedzame co-existentie leeft in een perfecte organisatie met elkaar, zo mogen we als mensen in tot volledige expressie komen ten dienste van jezelf en de ander. Alleen wanneer deze twee belangen gediend – dus van jezelf en van de ander – en met elkaar in harmonie zijn, is ons voortbestaan verzekerd.
2. Hout Element – Seizoen
De lente is het seizoen waarin de Hout energie “in het Element” is, de Lever en de Galblaas worden actief. Na een lange, doodse, koude winter met weinig kleur, warmte en energie wordt een nieuw groeiseizoen geboren. Binnen een paar weken ontkiemen zaden en schieten met lange loten en scheuten omhoog. Bladeren barsten open en binnen de kortste keren is alles weer groen. Bloemen geven weer kleur en geur en de voorjaarszon warmt alles weer op.
De lente symboliseert een nieuwe begin, nieuw leven, een nieuw groeiseizoen met verjonging en voor de mens nieuwe kansen en mogelijkheden.
Ook de vogels en dieren maken een nieuw begin; de meeste soorten planten zich voort in de lente om de cirkel van het leven te waarborgen.
Na een lange winter kan de Lente soms overweldigend voelen qua energie. Zeker als je met het thema van individuatie worstelt: jezelf vinden en ontdekken, je passie, je missie, je eigenheid, je ware natuur en je je misschien voelt als “dood hout” dan kan de ongeremde groeikracht van de Lente heel vermoeiend zijn. Je kunt het simpelweg niet verwerken al die nieuwe, sprankelende vitaliserende krachtige energie.
Als je moe uit winter bent gekomen (met een verzwakt Water Element, meer hierover bij het Water Element) dan kan het lichaam klachten gaan vertonen in de lente. Denk aan voorjaarsmoeheid, hoofdpijn, problemen met spieren en pezen. Ook op emotioneel vlak kun je je behoorlijk uit balans voelen.
In het Hout Element ligt ons aanpassingsvermogen/flexibiliteit (als soepel buigzaam Hout) besloten. De overgang van Winter naar Lente is een grote verandering energetisch gezien. Wanneer de Houtenergie verstoord is (te zwak of te sterk is) dan wordt ons aanpassingsvermogen op de proef gesteld. Dit komt zowel lichamelijk als mentaal emotioneel tot uiting. Je hebt dan problemen fysiek met de overgang van de Winter naar de Lente, maar ook in de relationele sfeer zal je moeilijkheden in de aanpassing ondervinden. Je kunt minder hebben, bent snel op je tenen getrapt en kunt minder goed relativeren.
De Hout Energie symboliseert alle nieuw begin. Dus niet alleen de Lente is een nieuw begin, maar alle start / begin van iets nieuws vertegenwoordigt de Hout fase. Dus de geboorte van een kind is Hout Energie, de start van een nieuw project is Hout Energie, de fundering leggen voor het bouwen van een nieuw huis Hout Energie, iedere menstruatie cyclus is een Hout fase. Iedere maand bouwt de baarmoeder het slijmvlies op om zich klaar te maken voor een nieuw begin, nieuw leven.
Wanneer de Hout Energie vrij stroomt door het lichaam zonder belemmeringen, dan worden alle spieren en pezen gevoed met Ki en profiteren we van een soepel en buigzaam lichaam. Wanneer onze geest gevoed wordt met datgene wat ons ten diepste vervult, dan zijn we innerlijk vrij en in harmonie met onszelf en het leven.
Onze lichamelijke energie volgt onze mentale energie:
energy flows where attention goes.
Dit betekent dat de je energie meegaat in datgene wat je in je mind beslist.
In andere woorden: ben je star en inflexibel in je geest dan zal je lichaam zich star en inflexibel bewegen.
Voorbeeld: heb je ruzie met iemand en besluit je om boos te blijven dan krijg je een starre blik en uitstraling, strakke onbuigzame spieren (je gaat nl. niet “buigen” voor die ander). Op de lange termijn ontwikkel je een stram houterig lijf dat onbeweeglijk is en mogelijk ook serieuze spier- en peesproblematiek, oogproblematiek en lever/galblaas problematiek. Je lichaam weerspiegelt je innerlijke – onbeweeglijke – staat. Je staat daarmee je eigen groei en ontwikkeling in de weg. Onbuigzaamheid maakt breekbaar.
Ben je flexibel en open-minded, sta je open voor nieuwe leerervaringen en andere denkwijzen dan alleen die van jezelf, durf je je kwetsbaar op te stellen en je ongelijk toe te geven, of de hand over je hart te strijken, dan zal je lichaam op dezelfde manier met je meebewegen.
Boosheid, starheid en inflexibel gedachtegoed doen het lichaam verstrakken. Teveel buigen en meebewegen met de ander, altijd maar toegeven, “ja” zeggen waar je eigenlijk “nee” wilt zeggen, je eigen grenzen voortdurend overtreden en jezelf dus niet respecteren is het andere uiterste.
De balans ligt ergens in het midden: tussen geven en nemen, tussen buigen en de “poot stijf houden” tussen alles of niets.
Na ieder conflict, iedere impact van welke aard dan ook, komt altijd weer een nieuwe Lente, een nieuwe kans, een nieuw begin.
3. Hout Element – Smaak
Zuur is de smaak die bij het Hout Element hoort. Zuur koelt het lichaam en consolideert energie en trekt vloeistoffen samen. Het samentrekken noemen we “adstringeren”: de weefsels trekken samen en strak om dingen weg te trekken. Als je een citroen uitzuigt trekt je hele mond en gezicht samen.
Zuur is ook de gelaatsuitdrukking van iemand die te maken heeft met onderdrukte woede of een andere negatieve, niet uitgesproken emotie: Wat een zuurpruim is dat zeg! Het geeft de innerlijke verkramping aan en er kan een voortdurende zure smaak in de mond zijn.
Zuur voedsel dringt door in de Lever en Galblaas, stimuleert ze en beïnvloedt de energiestroom. Wanneer de energie van het Hout element een teveel of tekort vertoont kun je deze beïnvloeden door wat zuur aan je voeding toe te voegen in kleine hoeveelheden. Grote hoeveelheden verzwakken de energie.
Voorbeelden van zure voedingsmiddelen:
- Citroen
- Zure pruimen
- Yoghurt
- Limoenen
- Augurken
- Zuurkool
- Zure kruiden: rozenbottel, sumak en postelein
Voedsel dat omhoog groeit op sterke stengels en stelen symboliseert het Hout Element, denk aan selderij, asperges, tarwe en mais. De energie in deze voedingsmiddelen is opwaarts en erg Yang. Ze helpen goed tegen een tekort aan Hout energie.
4. Hout Element – Emotie
Groei en ontwikkeling en het laten zien van je ware gedaante – dus tot volledige zelfexpressie komen – is inherent aan de menselijke natuur. Ieder mens wil ten diepste zichzelf zijn, zich kunnen ontwikkelen zoals hij dat diep van binnen voelt, zich kunnen uiten zoals hij dat voelt. Dat begint al heel jong als we geboren worden. We komen op de wereld – blanco – en kunnen nog niets. We zijn totaal overgeleverd en afhankelijk van onze ouders / opvoeders.
We kunnen nog niets zelf, maar als snel verandert dat. De vroege jeugd tot en met een jaar of 20 kenmerkt de Hout Energie: we groeien en ontwikkelen explosief. Ons lichaam groeit en ontwikkelt, onze vaardigheden groeien en we leren te spreken. Maar voordat we kunnen spreken uiten we ons al door lichaamstaal en emotie. Een klein kindje dat nog niet kan praten laat zijn onvrede zien door te huilen, te krijsen of een woede uitbarsting. En zodra het kindje kan praten zijn de eerste woordjes vaak “zelluf doen!!!”. Als volwassenen zeggen we dan “nou die kleine heeft een eigen willetje”. Ja natuurlijk! Dat hebben we allemaal!
We willen vanaf onze geboorte totdat we ermee uitscheiden zelfstandig en autonoom zijn. Mensen op hoge leeftijd die hun lichamelijke zelfstandigheid en autonomie verliezen en afhankelijk worden van anderen kunnen uiterst kribbig of zelfs agressief worden. Dat hoort bij de menselijke natuur. Dat is volstrekt normaal. Alleen in onze maatschappij kunnen we moeilijk omgaan met autonomie en boosheid. Als iemand helemaal volstrekt zichzelf is, zich niet door anderen (negatief) laat beïnvloeden, eruit ziet zoals hij dat wil, zegt en doet wat hij wil, dan noemen we iemand al snel “onaangepast” of “excentriek’. Maar excentriek zijn is bij uitstek een uiting van het Hout element. De eigenheid komt volledig naar buiten. De bloem bloeit volgens zijn ware natuur, ongeremd en onaangepast.
Zoals bij het eerste deel al verteld werd is de drang tot leven kenmerkend voor Hout. Zoals het grassprietje dat zich door het beton boort, zo is de drang tot leven in mensen ook aanwezig. De mens wil altijd leven, leren en groeien, hoe slecht de omstandigheden ook zijn. Ook dat is inherent aan de natuur. Als planten tijdelijk geen water kunnen vinden vertragen ze hun sapstromen en stofwisseling en maken ze extra zaden aan om te kunnen voortbestaan. Zo zal de mens dit ook doen. De mens kan zich heeeeeeel lang aanpassen, maar er komt een moment dat het niet anders meer kan, dan dat de eigenheid naar buiten moet komen. Een herkenbaar voorbeeld hiervan is het erkennen en naar buiten laten komen van je sexuele geaardheid. Mensen kunnen heel lang hun geaardheid onderdrukken vanwege afkeuring, discriminatie, afwijzing etc. maar moeten uiteindelijk "uit de kast komen". De ware natuur verdraagt geen onderdrukking maar wil en moet groeien.
De drang tot leven en zelfexpressie in de mens is zo groot dat het geen belemmering verdraagt. Deze drang tot zelfexpressie wordt het meest onderdrukt in onze vroege kinderjaren door gezaghebbende figuren om ons heen: ouders, opvoeders, meesters en juffen op school, kerk etc. Een kind behoudt tot een jaar of 7 zijn eigenheid, zijn ware natuur. Vanaf een jaar of 7 leert een kind zich volledig aan te passen aan sociale structuren en verwachtingen. We worden opgevoed met : “dit mag wel en dat mag niet”, dit “hoort” wel en dat “hoort” niet. Een klein kind (tot een jaar of 7) zal zich daar altijd tegen verzetten. We vertalen dat met “dwars” zijn. En die “dwarsheid” is een specifiek Hout kenmerk. Het dwars-zijn betekent; ik ben het er niet mee eens, ik voel of zie dit anders, ik wil het op mijn manier doen. Ik bedoel hier niet te zeggen dat er geen regels moeten zijn, natuurlijk wel. Een kind gedijt juist bij structuur. Maar het gaat mis als we als ouders en gezaghebbers gaan bepalen wat onze kinderen wel of niet mogen of kunnen als het om zelf expressie gaat.
Wanneer zelfexpressie in het geding komt zijn Woede en Boosheid een manier om aandacht te krijgen. Niet alleen bij kleine kinderen. Wanneer je als volwassene in je eigenheid wordt aangevallen, aangetast of onderdrukt, dan triggert dat het “slechtste” in je. Je kunt ontsteken in razernij om jezelf te verdedigen. En terecht. Het “slechtste”: de boosheid en woede zijn hier juist het "beste". Want dit is precies waar Boosheid voor bedoeld is. Om je eigenheid te waarborgen. Om een einde te maken aan onrecht en mentale, emotionele of fysieke mishandeling en onderdrukking. De woede transformeert de energie naar een energie die levensvatbaar is. Woede en Boosheid zijn niet negatief. Dat worden ze pas als ze onderdrukt worden en een eigen even gaan leiden. Bij onderdrukking wordt de energie (zelf)destructief.
De balans tussen de kracht van de Hout energie en de macht van de onderdrukking bepaalt op welke manier de woede zich zal manifesteren en in welke richting onze Ki gaat stromen. Als de drang om te leven en jezelf uit te drukken sterk is, zal het omhoog gaan, zoals het grassprietje door het beton, door de toegevoegde kracht van woede die erachter zit.
Als we moeite hebben met zelfexpressie en woede de overhand geven, dan zijn we snel aangebrand en hebben we een opgewonden gemoed. De richting van de energie gaat omhoog: we krijgen een rood gezicht (woede), heftige hoofdpijnen, boze zwarte ogen en oog problemen, een hoge bloeddruk en daaruit voortvloeiende complicaties.
Als echter de kracht van de onderdrukking groter is dan de drang om te groeien kan de woede zich niet openlijk manifesteren. Als het asfalt te dik is moet het grassprietje zich horizontaal richten of naar binnen keren. De energie kropt op. Je probeert je te uiten maar je bent te verzwakt, je krijgt geen lucht (het Hout element onderdrukt het Metaal Element zodat de longen en dikke darm uit balans raken) en licht diep onder het beton.
De richting van Ki verandert van opwaarts naar horizontaal en benedenwaarts. Er ontstaan problemen in de keel (krop of brok in de keel) de bekkenbodem en de heupen. Wanneer je jezelf altijd maar aanpast ten nadele van jezelf dan ga je ontsporen. Je bent niet meer “in lijn” met wie je werkelijk bent. Voorbeelden zijn mensen die gedwongen of door hun eigen besluit jarenlang in een verstikkende relatie blijven, of een verkeerde baan waarin hun talenten, vaardigheden en competenties totaal niet tot uiting komen. Aanpassingsgedrag dat de eigenheid onderdrukt gaat altijd voor problemen zorgen op de lange termijn, mentaal emotioneel en fysiek.
Onderdrukte woede komt heel veel voor omdat we als kleine jonge kinderen aangeleerd hebben om ons aan te passen, onze stem niet te verheffen en niet te schreeuwen, ons te beheersen en te controleren. Onderdrukte woede komt heel veel voor bij vrouwen, die van oudsher hebben geleerd “dienend” te moeten zijn en hun natuurlijke assertiviteit en eigen verlangens en behoeften hebben leren onderdrukken.
Het is een natuurwet dat iedereen, die om welke reden dan ook, zijn ware natuur ontkent of onderdrukt, op de lange termijn verzuurt.
5. Hout Element – Geur
Het lichaam heeft verschillende manieren om disbalans of verstoring in de energie te “manifesteren” oftewel te laten zien. Het lichaam geeft ons signalen als pijn, ongemak, koorts, spanning, slapeloosheid, spijsverteringsproblemen, ontlastingsproblemen, ademhalingsproblemen etc. om tot ons bewustzijn door te dringen: let op, er is iets aan de hand, er klopt iets niet.
Soms is iets van tijdelijke onschuldige aard en gaat het vanzelf over. Soms echter gaan klachten en symptomen niet over en worden ze chronisch. Ze gaan onze lichamelijke en mentaal emotionele gezondheid en dagelijks functioneren dusdanig belemmeren dat we er wel aandacht aan moeten geven.
Vaak wanneer er een langdurige verstoring in de energie bestaat en chronisch is geworden raken bepaalde functiekringen verstoord in hun functies. Wanneer bij voorbeeld de lever door opgekropte boosheid verstopt en vermoeid is geraakt en beperkt wordt in zijn reinigende ontgiftende functie, dan worden afvalstoffen niet meer goed afgebroken en blijven in het lichaam achter. Het lichaam wordt als het ware een “vuilnisbelt” en gaat rotten.
Disbalans in de Lever energie komt via een lichaamsgeur naar buiten als een ranzige geur. Let op: het is niet zo dat mensen niet schoon op zichzelf zijn, of dat ze moeten douchen. Het is een penetrante lichaamsgeur die via de poriën naar buiten komt. Het is een van de prachtige diagnostische methodes die we in de Shiatsu therapie tot onze beschikking hebben. Iemand die “ranzig” ruikt zal van binnen “ranzig” zijn: hij/zij heeft werk te verrichten in het Hout Energie thema: omgaan met authenticiteit, groei en ontwikkeling, omgaan met boosheid.
Door langdurige onderdrukking van eigenheid ontstaat hoe dan ook boosheid. Deze langdurige chronische toestand verstoort de Lever functie.
“Wat heb je op je Lever?” zeggen we ook tegen mensen als we merken dat ze boos of pissig zijn.
6. Hout Element – Zintuig
Hout energie heeft alles te maken met groei en ontwikkeling. Als een boer zijn gewas wil poten dan bepaalt hij eerst waar dit gewas het beste tot volle wasdom kan komen. Van de verschillende stukken grond die hij in zijn bezit heeft bepaalt hij welke het beste is voor het gewas dat hij wil planten. Wat heeft dit gewas nodig? Welke grondsoort, welke voeding, welke mest, veel of weinig zon, bescherming tegen wind en water etc.
Dan ploegt hij eerst de grond om, bemest hem, bereidt hem helemaal voor om de beste voorwaarden te scheppen voor de beste groei en oogst. Dan wacht hij op de beste weersomstandigheden om te poten. Hij geeft zijn ogen en intuïtie de kost en speurt de hemel af: wat brengt het weer? Gedurende de groei houdt hij zijn gewas nauwlettend in het oog: daar waar het te droog dreigt te worden gaat hij sproeien, en hij zorgt ervoor dat onkruid tussen het gewas vernietigd wordt zodat het de voeding van het gewas niet gebruikt en niet gaat overschaduwen. Tot slot wacht hij op precies het juiste moment om te oogsten.
Als alle omstandigheden met elkaar in harmonie zijn kan de oogst na flinke inspanning binnengehaald worden.
Bij “menselijke groei” is dit proces niet anders. Je wordt geboren en gaat op weg op je levenspad. Onderweg leer je en ontwikkel je en doe je allerlei ervaringen op. Of jij als mens volop kan bloeien hangt van je eigen voedingsbodem af, welke keuzes je maakt en of je die keuzes “water geeft”, uit de wind houdt, op tijd snoeit etc.
Onze ogen zijn ons zintuigelijke gereedschap. De Lever energie heeft er een hele grote invloed op. Met onze ogen kunnen we onze omgeving verkennen en scannen en zien we wat voor ons, achter en naast ons ligt, letterlijk en figuurlijk. Met je ogen krijg je je visuele prikkels binnen en bepaal je vervolgens wat je moet doen: op grond van wat je ziet bepaal je je richting en keuzes.
Richting kiezen en besluiten nemen zijn dus aspecten die door de Lever en Galblaas energie worden ondersteund. Een helder zicht – je derde intuïtieve oog – geeft je een heldere visie in het leven in zijn algemeen en in je eigen leven specifiek. Als je keuzes “in lijn zijn” met wie jij ten diepste bent, met wat jij ten diepste voelt en wilt, dan zullen ze altijd goed voelen. Niet altijd makkelijk, maar wel 1000% kloppend.
Onze ogen worden gevoed met Lever energie. De Lever ontgift en zuivert het lichaam en houdt de lichaamssappen helder. Ook het oogwit blijft spierwit en zuiver en onze blik helder, zowel letterlijk, als figuurlijk. In contact zijn met de Lever energie geeft je “helderziendheid”. Wanneer we in contact zijn met onze Hout energie en onze eigenheid/authenticiteit en de keuzes die daarbij horen durven te maken, dan blijven we in zuivere lijn met ons zelf, met onze ziel.
Een heldere blik leidt altijd naar de juiste keuzes: wij moeten erop leren vertrouwen en ze durven maken.
Wanneer we keuzes maken die niet bij ons horen en ons gaan aanpassen om aan verwachtingen te voldoen van anderen of omdat we bang zijn te veranderen, of omdat we bang zijn voor een onzekere toekomst, dan verstoort de Leverenergie.
Dit komt tot uiting in roodheid van de ogen, gesprongen adertjes, oogwit dat troebel wordt, en in de ergste gevallen, wanneer de Lever echt ziek wordt en zijn ontgiftende functie niet (goed) uitvoert, dan wordt het oogwit geel (veel bilirubine in het bloed). Dit kan zeer ernstig zijn en een indicatie zijn van ernstige ziekten (lever ziekten of verstopping in de galwegen, alvleesklier).
Onschuldiger vormen van oogkwalen zijn bij-verziendheid waarbij vaak zwakte van de Lever energie aan de orde is. Dit kan van tijdelijke aard zijn. Wanneer de vermoeidheid is opgelost en mensen weer goed zijn opgeladen, kan het zo maar zijn dat ze hun bril niet meer of minder nodig hebben.
Alcohol is een stof die door de Lever moet worden afgebroken. Wanneer iemand veel heeft gedronken komt dat tot uiting in bloeddoorlopen ogen, gesprongen haarvaatjes etc. van een Lever die onder druk staat en overwerkt is.
Onderdrukking van de emotie Boosheid en Woede komt tot uitdrukking in de ogen: de ogen worden troebel en donkerder qua uitstraling, het worden boze ogen, het lichtje verdwijnt, de ogen krijgen een vernietigende kracht.
Mensen die in een innerlijke staat van boosheid verkeren hebben boze ogen (ogen als kooltjes) en een permanente frons tussen de wenkbrauwen. Boosheid wordt dan een “staat van zijn”, de innerlijke staat wordt gespiegeld door de gelaatstrekken en gezichtsuitdrukking en blijft “op het gezicht staan”.
Let op: mensen die een permanente frons tussen de wenkbrauwen hebben zijn niet altijd op dat specifieke moment boos. Het weerspiegelt een innerlijke – vaak onbewuste staat van frustratie en boosheid.
Mensen met een dergelijke blik worden wel vaak gevraagd of ze boos zijn. “nee” is dan vaak het antwoord, en dat zal zo zijn voor dat moment, maar er is vaak wel degelijk een ongenoegen over een bepaald thema in hun leven.
En dit thema kan ook in de hele vroege jeugd liggen, bijvoorbeeld door onderdrukking, of door tegenslag die ze hebben meegemaakt in het leven waardoor ze in een slachtofferrol zijn blijven hangen.
Wanneer mensen dit aspect van hun leven aangaan en zichzelf de vraag stellen: wat maakt dat ik zo’n bozige uitdrukking heb, welk aspect van mijn leven is onvervuld, maakt mij geïrriteerd en zichzelf kan helen op dat punt (zoals mijn moeder en ik dat hebben gedaan) dan kan de energie weer in beweging komen en kan de blik op het gelaat veranderen en weer zacht worden.
Herinner je wat ik schreef over de verstoorde relatie met mijn moeder? In die jaren keek ik permanent boos, ook als ik niet boos was. Maar mijn innerlijke staat verkeerde in boosheid over de relatie met mijn moeder. Mijn frustratie botvierde ik ook op anderen die er niets mee te maken hadden. Toen we het hadden opgelost met zijn tweeën waren we allebei vrij van de boosheid, verzachtten onze blikken en ging onze energie op dat punt weer stromen.
Je gezicht is altijd eerlijk en je lichaam liegt nooit.
Kijk dus regelmatig in de spiegel want jouw gezicht spiegelt je innerlijke staat en luister altijd goed naar je lichaam. Het vertelt altijd de waarheid en die heeft soms een schel geluid.
7. Hout Element – Lever en Galblaas
Zowel de Lever als de Galblaas meridiaan loopt aan de zijkant van het lichaam.
De Levermeridiaan loopt aan de binnenkant van de benen naar de onderkant van de ribben (opwaarts) en de Galblaasmeridiaan start in het hoofd en stroomt naar beneden via de buiten zijkant van het lichaam naar de voet.
Beide meridianen zijn verbonden met de gelijk genoemde organen.
Deze zijwaartse stroming symboliseert ons vermogen om flexibel te zijn. Om ons lichaam zijwaarts te kunnen draaien om in een gehele cirkel om je heen te kunnen kijken. Je onderzoekt met je ogen (het zintuig dat bij het Hout element hoort) je levenspad dat achter je, naast je en voor je ligt. Lever energie geeft ons de drive om te kiezen en richting te bepalen. Blijf ik waar ik ben, ga ik rechtdoor of sla ik links af? Wanneer je richting helder is en het besluit is genomen, dan levert de Lever de energie om je reis te plannen, uit te voeren en te voleinden. De Galblaas meridiaan is belangrijk in het keuzeproces. Hij geeft je het vermogen om een knoop door te hakken. Keuzes die je maakt om anderen te vriend te houden maar die niet passen bij jou, leveren (per definitie) frustratie op. Als je je gal niet spuugt stagneert de energie en ontwikkel je galstenen.
Als je je doel helder voor ogen hebt kun je jezelf ontwikkelen en stevige stappen zetten op je levenspad. Je talenten en capaciteiten zet je onderweg in, je ontwikkelt ze, laat ze groeien en zo kom je steeds dichterbij het waarmaken en tot volle bloei laten komen van datgene wat uniek is in jou.
Wanneer de Lever energie uit balans is, en vooral als de Lever energie uitgeput is, dan worden er vele plannen gemaakt, maar niet uitgevoerd. Een te sterke drive om iets te bereiken kan resulteren in een te strakke planning zonder aanpassingsmogelijkheden. Je ziet onderweg niet wat er op je pad komt omdat je als een paard met oogkappen op als een stormruiter vooruit aan het galopperen bent.
Onderdrukking van eigenheid in de vroegste jeugd kan uitmonden in een overdreven bewijsdrang en/of extreem gedrag. Omdat gevoelens op dit punt zijn onderdrukt zijn ze zwaar en negatief en hebben ze veel lading. Die lading heeft regelmatige ontspanning nodig anders wordt de druk te hoog. Overmatig drankgebruik om emoties te dempen (ontvluchten), verslaving aan eten, seks etc. kunnen manieren zijn van de Lever energie om een uitweg te zoeken. Overmatig gebruik van alcohol belast de Lever nog meer (naast de emotionele onderdrukking) en verzwakt de lichamelijke reinigende functie van de Lever.
Het lichaam wordt niet of slecht ontgift. Afvalstoffen zorgen voor zware hoofdpijn.
Een gezonde Lever energie voorziet ons van een gelijkmatige energieverdeling: de distributie van KI, levensenergie. Een gestagneerde Lever energie geeft ons een tijdelijke explosieve energie waarmee we bergen kunnen verzetten. Daarna volgt een periode van uitputting of zware vermoeidheid zonder energie. Deze perioden kunnen elkaar steeds afwisselen. Leegte in de Leverenergie maakt ons futloos, stijf en geeft problemen met spieren en pezen en ogen.
Stagnatie in de Leverenergie maakt ook onze emotionele reacties ongelijkmatig. We reageren overdreven sterk op iets dat niet echt belangrijk is.
De Galblaas meridiaan
De Galblaas meridiaan helpt de Lever meridiaan bij de distributie van Ki – levensenergie – door het hele lichaam. De Galblaas zelf is de opslagplaats van gal. Gal is nodig voor de vetverbranding. De galblaas is betrokken bij het nemen van besluiten. De Lever meridiaan geeft de richting aan – de visie – voor de lange termijn, en de Galblaas neemt de korte termijn beslissingen. Wat moet er NU gebeuren? Verstoring in de Galblaas meridiaan kan tot uiting komen in het niet of moeilijk keuzes kunnen maken. Je wikt en weegt, wikt en weegt, en komt maar niet tot een besluit. Je twijfelt aan alles. Je mist de kracht en drive van een stevig Hout Element dat zijn fundament heeft in een sterk Water Element en vol van vertrouwen is. Angst voor het nemen van een fout besluit kan de overhand krijgen. Besluiteloosheid is killing voor de zelfexpressie en ontwikkeling, persoonlijk en zakelijk. Je stagneert of gaat zelfs achteruit in je ontwikkeling.
Visionairs – leiders van grote bedrijven die voortdurend moeilijke besluiten moeten nemen voor de ontwikkeling en continuering van het bedrijf, doen een voortdurend beroep op hun besluitvaardigheid. Visionairs kunnen dat meestal ook goed, het zijn echte sterke Hout types. Ze hebben een sterk ontwikkeld onderscheidingsvermogen dat niet vertroebeld is door vooroordelen of emoties. Ze zijn onpartijdig.
Daarvoor worden ze specifiek ingehuurd. Krachtige besluiten nemen is bepalend voor de toekomst en de groei. Wanneer iemand te lang deze functie heeft uitgevoerd, dan kan de energie van de Galblaas uitgeput raken, waardoor juist besluiteloosheid optreedt. Er ontstaat dan juist een verlangen om te kunnen ontsnappen aan het maken van keuzes. Wanneer er disbalans ontstaat kan het gebeuren dat er besluiten worden genomen op basis van emotie in plaats van op basis van zorgvuldige afweging en het bredere perspectief.
Specifieke klachten voor verstoring in de Galblaas meridiaan zijn migraine, hoofdpijn, spanning in de nek en schouders, klachten in de heupen, spanning in de spieren en pezen, het ontwikkelen van galstenen, zwaarder worden door verminderde vetafbraak, spijsverteringsproblemen, onbuigzaamheid in lichaam en geest, agressie en bitterheid.